/jong

Hoe kwam je in Moldavië terecht?
“De vier beste dakdekkers van de primaire opleiding van twee jaar geleden, hadden deze klus als prijs gekregen. Daar zat ik niet bij; ik was vijfde. Maar er haakte een jongen af. Toen hebben ze mijn baas gebeld of het goed was als ik meeging. Ik was 5e op de lijst, maar ze wilden mij ook mee hebben omdat ik hard werk. Tenminste, dat zei mijn baas. Vond ik wel een opsteker. Het klopt ook wel: ik hou van rammen.”

En? Was het hard werken?
“We hebben een paar dagen flink doorgetrokken en zo’n elf uur gewerkt. Je begint eraan, dus wil je het ook afmaken. Je kan daar niet weg gaan en een half dak af hebben. Dat kun je naar hen niet maken, maar ook niet naar jezelf. En om het af te krijgen, was het absoluut nodig dat we die paar dagen flink doorwerkten. De organisatie had zich op alle fronten eigenlijk verkeken op de klus. Maar ja, ook voor Tectum was dit de eerste keer, dus we waren een beetje proefkonijnen.”


Het was meer werk dan gedacht?
“Dat niet zozeer, maar het hele organisatorische en logistieke werkt daar gewoon anders.
Als je in Nederland een afspraak maakt: wij treffen elkaar om 7 uur daar en daar, dan zijn we 10 voor 7 daar. Als je dat in Moldavië doet, dan is het al sowieso later en niet daar. Ze hebben een hele andere mentaliteit. ‘Zorg je dat het in de steiger staat?’ ‘Ja, zorg ik voor.’ Kom je daar: geen steiger! Zij springen gewoon op een dak en dan wordt er een dak gemaakt, maar Tectum moet zich voor ons natuurlijk aan de veiligheidseisen houden die ook in Nederland gelden. Dus werd er, na veel gedoe een steiger in elkaar gezet: van staal! Hetzelfde gold voor het dak. Dat zou al helemaal kaal zijn gemaakt tot de draagconstructie, was ons verteld. Kom je daar, blijkt het maar half gesloopt. Moesten we dus daar nog een dag gaan slopen. Van die dingen. Dat kost allemaal extra tijd.’
Lukt het je dan om je aan te passen, om daar niet constant geïrriteerd rond te lopen?
“Mij niet. Maar ik ga ook niet bij de pakken neerzitten en afwachten. Dan is het niet zeiken en aan de slag. We hebben daar gemetseld, gestuukt, gesloopt. Alles. Ik geef me voor honderd procent en dat verwacht ik ook van andere mensen. Maar die mentaliteit zit er bij hen niet in. Hun werktempo ligt ook veel lager. Daar kan ik me wel aan irriteren. Ik heb toch wel een paar keer mijn lip moeten afbijten.”

En veel moeten improviseren dus?
‘Het was heel veel improviseren. Met handen en voeten en wat Duits en Frans en Engels probeer je je in allerlei bochten te wringen om je duidelijk te maken. De helft van het gereedschap dat wij gebruiken, hebben ze niet en/of kennen ze niet. Ze hadden daar een lasapparaat. Punt. Dus daar snijden ze dan ook gewoon mee. Wat dat betreft, zijn ze heel vindingrijk. Alles bleek te maken, als je uitlegt wat je wilt en hoe het eruit moet zien.Een spaan? Hadden ze niet, maar even later komt iemand terug met een ijzeren plaatje waar hij een beugeltje aan had gelast. Dan doe je het daar mee.’
Maar het is het jullie gelukt.

Hebben jullie er een mooi dak van kunnen maken?
‘Naar Nederlandse maatstaven niet echt. Die onderconstructie van betonplaten is vijftig jaar geleden gemaakt met de middelen die ze toen hadden en die was al helemaal hobbel de bobbel. Daar kun je nooit een heel recht, strak dak van maken. Maar voor daar was het echt een superdak. Als je zag wat het was! Alles waar ze de hand op weten te leggen, wordt gebruikt: zand, puin, stenen, papier. Het was echt een hele koek van zooi en nu zit er een prima, waterdicht dak op.”

Armoede, hard werken, veel improviseren. Heb je ook nog wel een beetje genoten?
“Ik heb er heel erg van genoten. Het was een avontuur, waarbij je ook nog wat voor anderen kon betekenen. Het geeft toch veel voldoening. Je staat niet alleen een dak te maken, maar je staat ook een beetje vooruitgang voor de mensen daar te maken. En de omgang met de mensen en de dankbaarheid die je krijgt…dat was ook echt genieten. Met de weinige middelen die ze daar hebben, wordt je heel erg bedankt. Dat deed me wel wat.”

Eva Prins
Foto’s Chris Pennarts

Moldavië ligt tussen de Oekraïne en Roemenië. Sinds 1991 is het een onafhankelijk land. Daarvoor hoorde het bij de Sovjet Unie. Het land is iets kleiner dan Nederland. Er wonen ruim 4 miljoen mensen. Moldavië is één van de armste landen van Europa. Het gemiddelde inkomen per persoon is 2,6 dollar. (In Nederland is dat ongeveer 450 dollar)  Officieel is 8% van de beroepsbevolking werkloos, maar een kwart van de Moldaviërs werkt in een ander land. 80% Procent van de mensen leeft onder de armoedegrens.