/jong

Bezeten van hout

Het vak van beeldsnijder in hout is bijna uitgestorven. De eerste Houtsnij Academie van ons land moet nieuw leven blazen in het oude ambacht. Is houtsnijden niet suf en oubollig? De leerlingen van de beeldsnijdersopleiding vinden van niet. ‘Hout is leuk.’

Bezeten van hout. Dat zijn de leerlingen van de Houtsnij Academie is Deventer. Op deze nieuwe opleiding leren zij het vak van beeldsnijder in hout. Een oud ambacht dat op sterven na dood is. In ons land zijn nog maar vijf meestersnijders, al op leeftijd, die het vak uitoefenen. Een van de leerlingen is Bram Brown (23). Hij heeft al een diploma op zak van het hout –en meubileringcollege in Amsterdam, maar toch wilde hij niet ‘gewoon’als meubelmaker aan de slag. Bram miste het ouderwetse handwerk in de opleiding. “Het vak van meubelmaker bestond vroeger uit veel handwerk, maar tegenwoordig worden er vooral moderne meubels gemaakt. Je werkt dus veel met mdf en machines. Het is allemaal fabriekswerk geworden. Terwijl ik het leuk vind als ik iets onder mijn handen zie groeien.” Hij heeft een tijdlang gezocht naar een ambachtelijke opleiding, maar die zijn nauwelijks te vinden. “Oude technieken leer je niet meer op de reguliere opleidingen maar ook niet op de Kunstacademie. Zelfs op restauratieopleidingen leer je vooral te conserveren, maar niet hoe je moet restaureren of hoe je het in dezelfde stijl nieuw kan maken.”Hier krijg je juist veel technische vaardigheden, en het is ook nog een opleiding die mooi aansluit bij mijn meubelopleiding. Want ik wil graag leren hoe ik meubels op de ouderwetse manier kan maken. ” Of hij fulltime beeldsnijder wordt, weet Bram nog niet. “Ik wil in elk geval de technieken van het handwerk onder de knie krijgen.”

Technieken
Elke vrijdag zijn de leerlingen van de Houtsnij Academie te vinden in een oude loods in hartje Deventer waar ze hun praktijkles krijgen. De deeltijdopleiding tot meestersnijder is afgelopen oktober van start gegaan. In vier tot zes jaar tijd leren zij beelden en ornamenten snijden uit hout. Met technische vakken als tekenen, vergulden en slijpen. Maar het is niet alleen praktijk. Als beeldsnijders moeten ze ook wat afweten van kunstgeschiedenis, over alle stijlen vanaf de gotiek tot hedendaags. De opleiding sluiten ze af met een meesterproef (werkstuk) waarna ze als echte profs aan de slag kunnen. Bijvoorbeeld als restauratiewerker, ornamentiek beeldhouwer, lijstenmaker botenbouwer, of instrumentenbouwer.
Alles wat Bram en de andere deelnemers moeten leren, leren zij van hun leermeester Maarten Robert. Hij is een van de vijf meestersnijder in ons land die het vak van beeldsnijden nog verstaat. Hij wil zich graag voor de academie inzetten, want: “er zijn nu te weinig beeldsnijders die het vak kunnen doorgeven. Als dit niet gebeurt, sterft het beroep uit. De instandhouding van het vak zie ik als een verplichting aan mijn eigen leermeester. Want alles wat ìk weet, heb ik van mijn leermeester geleerd. En die heeft het weer van zijn leermeester geleerd. Het doorgeven van die vakkennis loopt terug tot aan de zeventiende eeuw.” In die traditie wil Maarten zijn kennis nu doorgeven. En dat lijkt verdacht veel op het vroegere gildenwezen. Kinderen begonnen toen op hun achtste ergens als krullenjongen en leerden na een paar jaren zelfstandig te werken. Zo tegen hen dertigste jaar, nadat ze de meesterproef hadden gedaan werden ze in het gilde opgenomen. Dan pas mochten ze zich meester noemen. Leermeester Maarten: “Dat wij het oude gilde-systeem nastreven, klinkt erg leuk. Maar we leven niet meer in de tijd van de gilden. Al zijn er wel overeenkomsten. De opleiding duurt lang, veel langer dan een reguliere opleiding en hier moeten de leerlingen ook een meesterstuk maken voordat ze klaar zijn. We denken erover om een vakvereniging op te richten waar de beeldsnijders na de opleiding lid van kunnen worden.”

‘Hout is leuk’
De leerlingen hebben een toelatingsexamen moeten doen om hun geschiktheid te testen: zijn ze creatief en ruimtelijk inzicht. Van de vijftig aanmeldingen, bleven er slechts negen over. Een van hen is de dertiger Michiel van der Veld. Hij is timmerman geweest, maar het werken in de bouw viel hem zwaar. Hij hoopt ooit ‘in het hout’ aan de slag te kunnen. “Hout is leuk, want je kunt er iets mee maken.” Michiel heeft net als de anderen en briefpaneel, een onderdeel van een 17e eeuwse kastdeur, gesmaakt. Ook thuis probeert hij met zijn opleiding bezig te zijn. Zoals het snijden van letters en blaadjes, die veel in ornamenten voorkomen. Zijn toekomst als beeldsnijder heeft hij nog niet echt voor ogen. “Restauratiewerk is een mogelijkheid. Maar misschien wil wel liever nieuwe dingen maken, bijvoorbeeld snijwerk voor op muziekinstrumenten.”

Nieuwe generatie
Volgend jaar start op de Houtsnij Academie een nieuwe groep van alleen twintigers. “We willen het liefst jongeren die net van de opleiding afkomen”, vertelt Barbara van Blijkshof, oprichtster van de particuliere opleiding die jaarlijks bijna tweeëneenhalf duizend euro kost. Het liefst had ze er een reguliere, erkende opleiding van gemaakt. Maar de zesjarige zeer specialistische opleiding past niet binnen het normale onderwijssysteem. Jammer, vindt ze. Of het zal lukken om een nieuwe generatie beeldsnijders te kweken, moet de komende jaren uitwijzen. Barbara: “Veel mensen denken dat houtsnijwerk oubollig is. Dat het iets voor oude mannetjes is. Wij hebben ook geen echte houtsnijcultuur in Nederland. Ornamentiek is altijd de sluitpost van een bouwproject geweest. De laatste jaren neemt de belangstelling voor restauratiewerk van historische gebouwen weer toe. Mensen krijgen weer oog voor authenticiteit.”

Wil je meer informatie? Bel dan met Stichting De Houtsnij Academie te Deventer, telefoon 0570 613278.
Mariska Siebring - Foto’s ANP en Chris Pennarts

Pagina 1 van 1

Niet te vinden?

Zoek in /spijkerhard

Recent

Rubriek

Selecteer

Syndicatie

DezeSite

/jong

Bezeten van hout

Kijken